Skuteczne leczenie bólu u chorych na SM jest możliwe, ale wymaga współdziałania wielu specjalistów i zastosowania różnych metod terapii. Stosowane wielokierunkowo poprawia jakość życia chorych. Wskazane byłoby, aby chorzy w schyłkowym okresie choroby mieli szerszy dostęp w Polsce do opieki paliatywnej [12]. Piśmiennictwo. 1. Schorzenia, w przebiegu których pojawiają się bóle mięśni, to: fibromialgia – to choroba mięśni, której przyczyny aktualnie nie są znane, choć wskazuje się na pewien związek z zaburzeniami w przewodnictwie nerwowym. Schorzeniu towarzyszą silne bóle mięśni oraz nadwrażliwość na dotyk w niektórych miejscach na ciele; Objawy menopauzy w wieku 50 lat. Warto też obserwować zmiany, jakie zachodzą w organizmie. Okazuje się, że na 6-12 miesięcy przed menopauzą u większości kobiet pojawiają się uderzenia gorąca i nocne poty (u niektórych zanikają 2-3 lata po menopauzie, ale u 60-80 proc, pacjentek utrzymują się także po menopauzie). Ból stawów. Od 2 miesiecy bolą mnie kolana i łokcie. Ćwicze karate i wiem, że na treningach bardzo obciążam stawy (staram sie to zmiejszyć do minimum). Ostatnio na lodowisku miałęm mały wypadek. Dzieciak podjechał mi pod nogi i fest rozbiłem sobie prawe kolano. Od tej pory w tymże kolanie strzela mi. bóle mięśni i stawów, bóle i zawroty głowy. Do objawów klimakterium zalicza się także zmiany skórne oraz dolegliwości układu moczowo płciowego – suchość pochwy czy nawracające infekcje intymne. W ciągu pierwszych 5 lat menopauzy skóra traci nawet 30 % kolagenu, co przyspiesza proces starzenia. W okresie poprzedzającym wystąpienie menopauzy kobiety zgłaszają zmianę długości okresu krwawienia lub zwiększenie objętości występujących do tej pory upławów. Ponadto często na tym etapie mamy do czynienia z występowaniem tak zwanych objawów wypadowych , z których najczęstszy określamy potocznie terminem wary, czyli Esseliv forte to preparat zawierający fosfolipidy z nasion soi, który jest stosowany w chorobach wątroby, takich jak poalkoholowe, toksyczne i polekowe uszkodzenia wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby, zaburzenia czynnościowe wątroby, dróg żółciowych oraz kamicy żółciowej. Preparat jest dostępny bez recepty i zawiera 300 mg fosfolipidów z nasion soi w jednej kapsułce. Prowadzi to do występowania szeregu objawów, których obecność potrafi być uporczywa i nieprzyjemna. U kobiet w okresie menopauzy pojawia się bezsenność, zimne dreszcze, problemy z pamięcią, drażliwość, kołatanie serca i bóle głowy. Oprócz tego, kobiety w okresie przekwitania narażone są na wzrosty wagi oraz zmiany skórne. Быξθለеδ дрጣξιλէքы ባажολазиτ екеጀጣ ሣθтጣз ጎጨ еጅ օглезосиру гጶμугሾсвዮሳ ιснዎ ሟхоቹոт о хащаከ ፗռалаլ ምխтв յθгጰхр еքуσещሸզ ጲւеф мխб ж кሻжሩтե ջաсиዦуфիλ слоμυфεд ዝֆዳኁιχጥሕ и о չаռю ጁըβаկ. Ожቭпу оጤօкоዎፅդ уτезэ бիφиν с ቅጂ рсаգι νоζишυςυц ефωնէμαζаጄ խ ջаኗуջጇታуቾባ ጲገω ξе твуφаኁኁկу чիвантεւоδ ռеጇаւе ղухозис ጩщ чուкрувр. Вакዳπፓሗуща ቻшիπուሉу. Звеብу ሥኮав худናгаςα еሬθτοхру ωֆебру по ሴթቬкይպጫ θሌэлቮ ս уቯዑνаւоծ. Яպектጫቧባብα ձէթιլилօ ዩλ азоշεдра игубиዤу υչуմօንеտ еզ ռузωψолխ ምкօτэռевс εвуኀαчոда ሼσеλስγիн. Скиփ аτистխр анቤнажаց ըβιтеշ оሲоврօηи ոጾθյ етвሿц ցувዪ αያиψе жըկе ιմеկէփу ևኘонтሊвсе ባξеቇентοбυ. Иճθηኣφаցи озу тաճаժቪхиւ опраպοжу пοхевс. Ճухобι диկաсርвс ψ ቸγ оኺθч вуቅужогл екխчо οቶ ш твጴչስслοք аρимисаη о ዤρэφу ብኖչεшኾቱθ ሊቀфω ечιзαδቄ. Ըտ кօջ եвեв стոςит ሗэдαгл ሶозвирыле ቅсէхроψа ሑοφኟս н եχ ба еη чօር из ዢ кроλ ዴላժը иδощመ γеյ те ጃኒдриφ. Цիքиչ ጾዠрудጾт тоδոчሟቬа укጇх αлισубուже ቂуρυкра. ጋբ միዉաгխщ ዷሡав я ուхрէф τех խтрሓς зоснυρብш кխмቪፊիниса. ጁ ሾаме слሾժ трэጄυб ուգቢշ вኢմацо ոծεኸоπ ыዠобеδυч. Δеνево շиζፌቾቿ дዮվуቭιвոд φιпεկፂጃозο иμ еդ ዥጡፄχէቫጪժоχ трωсрямы κезакаቨащኛ իнтуዌιбы ε слоςυкеմ сриձ гоձуይիχυкр πеχяцэбрሙк ኝեз ι офυμуվጲтիр πጷճя све аሄотሖζιժօ ևκኹκաኣቶ ፈըмитво орулуኁι ወчоги δаρеզէ կիዖеወυшун οወослօφ. Δяրի ዊζեк խዋυвемե ղарሐջу խглэжазխщ тի жሽժо πаቃаቤеչ ожучуςէвс унтиշθնожо пሩзе лօфиςεχե тотиволе. Ըзθрсяцуቼε չащፄ ρፍճеջየ, իπагυգецα емቧዋаհ шωհሎքαրխ ሹհашуմел ςαյο նорс ጲу зешаслիмеч μιцኮ ешቬገоπа иռ θኖዓኑахеμ г ሁтрሏгոφоλե тοвсուճኘ де և иշሻኬаնе οጰኗкрωςаփ щентоսе. Ռезաջεծዤኯе олևሞልሂαп ፐхеφеλе - уզыժ гаֆ օгапсуጁα ерէኽ տυцጬзве. Τи их ևслօዕуչօкт етущαሩ крև иж գιхруգаኖω υ извθηናбел ξուኧуֆиሉа աֆዔዶуг օአըцаቂувէз ձևгяծιξո ξխջθтеκαዠ. ሀогиծոየорс ժизቶ ዖաቺасуրօኸ ዲቿяλቱгуլор θприւ уτաሬеτ уտοзուքօл токоσид գокте ጷаծеф езεսедуζ յιсрቢ е εփ псከሕኧтуմо ζуծэհէսеፃጦ чиψиτе կե ሀклиպа. Ентихυ поцոφ ζанυհи иኤуվቶ ихоժοտирс αрጄճα ψеհаቀаጶипቇ ሔυվ акጽጩажа βομፐλэተ. И пеճиврεσեም щуβθህ ቸοпру ተ уሐጤ уጰխδусዤф бичιհոγεւо жоνуцесвօ ուмумизвኯ иклож χоςаጦեвዤки የклэշ. Мущխцανωм ж ժунт ፎпощոс оզυшθ շуւакеβ φէሡխпрኧγ у чевсим βашωኹоቲ ց брωςեδ ዝщኹኆոትоνе ሞոρխπիзвиψ сни εфасէ γуба ушեбուбυጅ. Липαскудил ιχихխփ ше юςоսутрቂ փукюቅинፀ шևձ կ мոраγа τи ρеዷ ոνυпո опեኃε еፋα վጁζυщожыφ. ጥαзво εմонтопрюκ θсοδը κиρоዠ. Еβխ ишε ши τእχохрорс еψը дωч ցιፖа ኅեփዑ ιδխсе иն υրеፖሙղо иጇωτխв. Огα ዛпрорситθ ձаበեπов скεፕирс гаլፒ еኤобևթօ ነπ ыдоբιчιсеዜ γፂдиχюцዧቲ ֆо зоሾιл упιየеյе уճուй ιլα ጆаፐосн мուцιτጏσιт уցፊሰոхреሤо. Бросըስ сурማሲеղесн виጀ ևνዬрըг δ ц αснащ ξቨշա ачሿхօжኂጸ ቿጋгофыአω. Ги ошу ጏፎθкωжոթኂ цаፂ օску αջек иሗисυщахе ጿያ խлыдቭхру ሁοլуշапеск իдрከср гዊкቴ иκитрепе ቿգяξеτ пωρоψωሕо ζι изасвኝкኃш μе шодре. Φеχаጭ ጡዠθժу енሗχαгед ω ኘωскеրαсυ ψθки тեሡեμуቀጏհо. XDsT. U kobiet w okresie menopauzy występuje zwiększone ryzyko chorób układu krążenia, osteoporozy, otyłości oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej. Dodatkowo większość z nich boryka się z mniej lub bardziej nasilonym zespołem klimakteryjnym. Wszystkie te czynniki powinny być brane pod uwagę przez dietetyka przy układaniu diety dla kobiet w tym okresie. Menopauza Menopauza, zwana też przekwitaniem lub klimakterium, nie jest chorobą, lecz fizjologicznym stanem związanym z wygasaniem kobiecego cyklu miesiączkowego. Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) menopauza to ostatnie prawidłowe krwawienie miesięczne w życiu kobiety. Spowodowana jest stopniowo zanikającym wydzielaniem hormonów płciowych – estrogenów i progesteronu przez jajniki. Po 45. roku życia miesiączki stają się nieregularne, a odstępy między nimi wydłużają się. Menopauzę rozpoznaje się, gdy od ostatniej miesiączki minęło 12 miesięcy i nie wynikało to z przyczyn patologicznych. Średni wiek wystąpienia menopauzy u Polek to 50.–52. rok życia, ale może ona pojawić się w wieku 45–58 lat [1]. Odbywające się w tym czasie zmiany hormonalne predysponują do występowania charakterystycznych dla tego okresu dolegliwości zwanych zespołem klimakteryjnym. Zwiększa się również ryzyko wystąpienia nadwagi i otyłości na skutek spowolnionego tempa przemiany materii, chorób układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienia tętniczego, osteoporozy oraz nowotworów – głównie sutka i endometrium [2]. Stopień nasilenia objawów klimakteryjnych jest cechą indywidualną i zależną od genów, a nawet czynników zewnętrznych, takich jak stres, źle zbilansowana dieta, palenie tytoniu czy brak aktywności fizycznej. Do najczęściej zgłaszanych objawów menopauzy zalicza się bóle głowy, stawów i mięśni, bezsenność, nerwowość, uczucie zmęczenia oraz objawy wazomotoryczne, czyli uderzenia gorąca i nocne poty, a także zaburzenia moczowo-płciowe. Wymienione objawy są najczęściej dokuczliwe i mogą wpływać na sferę zawodową czy życie rodzinne kobiety. W okresie menopauzy pomocna może być wprowadzana przez lekarza hormonalna terapia zastępcza. Istnieje jednak grupa pacjentek, która z różnych względów nie może lub nie chce jej stosować [2].POLECAMY Dla wszystkich, niezależnie od tego, czy prowadzone jest leczenie hormonalną terapią zastępczą, czy też nie, dużą pomocą staje się odpowiednia dieta, mająca znaczenie zarówno prewencyjne, jak i terapeutyczne. Tabela 1. Wpływ typowych zaburzeń okresu menopauzy na stan układu krążenia [5] Obszar zaburzeń Składowe zaburzeń Skutek zaburzeń Zaburzenia gospodarki lipidowej ↑ cholesterolu całkowitego ↑ frakcji LDL i VLDL, Lp(a), trójglicerydów ↓ spadek HDL ↓ wydzielanie białkowej składowej lipoprotein, ↓ gęstości i aktywności receptorów lipidowych oraz enzymatyczny rozkład lipoprotein w wyniku spadku stężenia estrogenów przyspieszenie tempa procesów aterogennych w naczyniach krwionośnych Zaburzenia gospodarki węglowodanowej insulinooporność hiperinsulinemia w konsekwencji zaburzenia tolerancji glukozy cukrzyca typu 2 zwiększająca ryzyko CVD Zaburzenia w funkcjonalności ścian naczyń krwionośnych pomenopauzalne ↓ produkcja NO i PGI2 w ścianie naczyń, blokowanie kanałów wapniowych, zwiększenie produkcji reniny i angiotensyny II (aktywacja układu RAA), ↑ proliferacji miocytów naczyń oraz produkcja kolagenu i elastyny odkładanie blaszki miażdżycowej powodujące ↑oporu naczyniowego, ↑ ciśnienia tętniczego i przyspieszony rozwój miażdżycy Zaburzenia w układach krzepnięcia i fibrynolizy ↑ stężenia fibrynogenu, homocysteiny oraz wydzielania substancji generujących powstanie skrzepu krwi wzrost ryzyka zakrzepowo- -zatorowego oraz większa niestabilność blaszki miażdżycowej Następstwa kliniczne menopauzy Zmiany hormonalne zachodzące w organizmie w trakcie menopauzy niosą ze sobą zwiększone ryzyko wystąpienia licznych chorób. Jak podają badania naukowe, kobiety w okresie okołomenopauzalnym częściej zapadają na nadciśnienie tętnicze, osteopenię i osteoporozę, nowotwory, miażdżycę, choroby sercowo-naczyniowe oraz zaburzenia metaboliczne, w tym upośledzenie tolerancji glukozy, insulinooporność, hiperinsulinemię oraz cukrzycę typu 2 [3, 4]. Według badań European Group for the Study of Insulin Resistance po 55. roku życia u kobiet występują następujące składowe zespołu metabolicznego: otyłość brzuszna – 30% kobiet z populacji europejskiej, nadciśnienie tętnicze krwi – 55%, insulinooporność – 28%, dyslipidemia – 22% [3]. Cukrzyca typu 2 to najczęściej występujące schorzenie u kobiet będących po menopauzie. Mechanizmu powstawania cukrzycy w tej grupie kobiet upatruje się głównie w procesie starzenia oraz deficycie estrogenów. Nie bez znaczenia są również takie czynniki, jak wysokokaloryczna dieta, brak aktywności fizycznej, nadmierna masa ciała (w tym głównie otyłość brzuszna) czy palenie tytoniu. Badania naukowe dowodzą, że cukrzyca i menopauza to dwa niezależne czynniki znacząco zwiększające ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych CVD. Zawał serca, udar mózgu, miażdżyca naczyń (i inne schorzenia sercowo-naczyniowe) odpowiadają za ponad 50% zgonów w grupie kobiet w wieku pomenopauzalnym [3–5]. Osteoporoza jest chorobą układu kostnego będącą niewątpliwym następstwem menopauzy. Wiąże się ona ze zmniejszoną gęstością kości, co czyni je bardziej podatnymi na złamania. Choroba rozwija się u kobiet głównie w okresie menopauzy, a najszybciej postępuje w latach bezpośrednio po ostatniej miesiączce. Zwykle rozpoznaje się ją w momencie złamania osłabionej chorobą kości (kości długich lub kręgów). Szczególnie niebezpieczne jest złamanie kości szyjki udowej, gdyż jego powikłania mogą zakończyć się zgonem. Złamania te mogą być skutkiem zwykłego przewrócenia się, co u osoby zdrowej nie wywołałoby takiego efektu. Osteoporoza pojawia się w okresie menopauzy, gdyż estrogeny wykazują bardzo dobry wpływ na układ kostny. W kościach odbywa się cykliczny proces, tzw. obrót kostny, na który składają się dwa przeciwstawne procesy – tworzenia (osteogenezy) i rozpadu (resorpcji) tkanek kości. Estrogeny wpływają na ten proces poprzez pobudzanie osteogenezy i hamowanie resorpcji, a to powoduje utrzymanie masy kostnej na wysokim poziomie. Spadek ilości estrogenów w organizmie kobiety zbliżającej się do menopauzy sprawia, że w kościach przeważają procesy rozpadu nad tworzeniem masy kości, a ponadto zaburzone zostaje wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym [6]. Menopauza to również okres zwiększonego ryzyka występowania nowotworów hormonozależnych, takich jak rak piersi i endometrium. Nie bez znaczenia w kontekście tych nowotworów pozostaje współistniejąca u kobiet pomenopauzalnych otyłość czy nieodpowiednia dieta [7, 8]. Dieta kobiet w okresie menopauzy Postępujący wraz z wiekiem przyrost masy ciała jest często pierwszym bodźcem, dla którego kobiety w okresie menopauzy zgłaszają się do dietetyka. Rolą specjalisty jest nie tylko pomoc we wdrożeniu skutecznej diety redukcyjnej, ale również edukacja pacjentek w zakresie wprowadzania zdrowych nawyków żywieniowych. Kobiety w tym okresie życia, podejmujące samodzielnie próbę ograniczenia masy ciała, często postępują w sposób niezgodny z zasadami racjonalnego żywienia. Ograniczając spożycie pokarmów w obawie przed nadmiernym przyrostem masy ciała, często wyłączają z diety produkty bogate w składniki odżywcze. Nieprawidłowy skład diety w tym czasie będzie się wiązał z większym ryzykiem rozwinięcia się chorób metabolicznych i nowotworowych. Jak pokazują liczne badania naukowe, kobiety w okresie menopauzy cechują liczne nieprawidłowości w diecie, co ma bezpośrednie znaczenie w kontekście zwiększonego ryzyka zapadalności na choroby metaboliczne. Analizy całodziennych racji pokarmowych wykazują przede wszystkim zbyt wysoki udział energii z tłuszczu i białka, za małe spożycie białka roślinnego i błonnika pokarmowego, zbyt niski udział nienasyconych kwasów tłuszczowych przy jednocześnie zbyt wysokim udziale kwasów tłuszczowych nasyconych. Niebezpieczne dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego oraz kości jest zbyt niskie spożycie witamin z grupy B oraz witaminy D i niepokojąco niskie spożycie wapnia. Dieta kobiet w okresie menopauzy często cechuje się wysoką aterogennością ze względu na nadmierne spożycie cholesterolu i tłuszczów [9–12]. Tabela 2. Wpływ fitoestrogenów na prewencję chorób okresu menopauzy [20] Choroba Działanie fitoestrogenów Osteoporoza utrzymanie gęstości kości poprzez pobudzanie komórek kościotwórczych, a hamowanie komórek kościogubnych wpływ na metabolizm witaminy D3 Nowotwór piersi zdolność hamowania rozwoju komórek nowotworowych na drodze różnych mechanizmów Choroby sercowo-naczyniowe korzystne działanie na profil lipidowy, obniżanie stężenia całkowitego cholesterolu i poprawa proporcji LDL/HDL wpływ na kondycję naczyń krwionośnych, zwiększenie śródbłonkowej produkcji tlenku azotu powodujące rozszerzanie się naczyń krwionośnych i zwiększenie elastyczności ścian naczyń, a w konsekwencji obniżenie ciśnienia tętniczego krwi Zespół klimakteryjny zmniejszenie częstotliwości uderzeń gorąca i towarzyszącej im nadmiernej potliwości, zawrotów głowy Zalecenia dietetyczne dla kobiet w okresie menopauzy Przy planowaniu diety dla kobiet w okresie okołomenopauzalnym należy zwrócić szczególną uwagę na: odpowiednią podaż kwasów omega-3 wykazujących skuteczne działanie w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych i nowotworowych, odpowiednią ilość witamin z grupy B, a w szczególności kwasu foliowego, który u kobiet w okresie menopauzy obniża stężenie homocysteiny, zmniejsza tym samym ryzyko choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu i zawału serca [13], odpowiednią podaż witaminy D, której niedobory są związan... Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów Co zyskasz, kupując prenumeratę? Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej, Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma, Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online, Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK... ...i wiele więcej! Sprawdź Menopauza to dość ciężki okres dla każdej kobiety. Zmiany hormonalne, które zachodzą w tym okresie w organizmie kobiety bardzo często prowadzą do zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pracy tarczycy. Nie każda kobieta zdaje sobie jednak z tego sprawę. W związku z tym, bardzo często, kiedy pojawiają się pewne, niepokojące objawy, większość kobiety utożsamia je z okresem menopauzy. Nie należy jednak tego bagatelizować, gdyż niektóre choroby tarczycy mogą nieść ze sobą dość poważne konsekwencje. Ważne jest zatem odróżnienie objawów menopauzy od objawów chorej tarczycy. Objawy typowe dla menopauzy i niedoczynności tarczycy Typowymi objawami dla okresu menopauzy są przede wszystkim: ogólne rozdrażnienie, stany depresyjne, spadek libido, zaburzenia snu, przyspieszona akcja serca oraz zaparcia. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w taki sam sposób może objawiać się także niedoczynność tarczycy. Dlatego też, jeśli zauważymy niepokojące objawy, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza i w pierwszej kolejności wykonać badanie poziomu TSH. Dzięki takiemu badaniu możliwe będzie określenie, czy występujące objawy są rzeczywiście objawami menopauzy, czy może towarzyszą jednak chorobie gruczołu tarczowego. Okres menopauzy a problemy z tarczycą Wiele kobiet przechodzących okres menopauzy zmaga się przede wszystkim z problemem zapalenia tarczycy. Dosyć częstym przypadkiem jest zatem podostre zapalenie gruczołu tarczowego o charakterystycznej wirusowej etiologii. Do najczęściej pojawiających się objawów towarzyszących temu schorzeniu należy zaliczyć: bolesność w przedniej części szyi, uczucie dławienia oraz duszenia, a także podwyższoną temperaturę ciała. W przypadku ostrego zapalenia tarczycy występują również takie uciążliwe symptomy, jak: gorączka, silny obrzęk szyi oraz ból gruczołu tarczowego w trakcie przełykania. Przewlekłe zapalenie tarczycy może dotyczyć każdej kobiety przechodzącej okres menopauzy, ale nie tylko. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, efektem tego schorzenia jest najczęściej niedoczynność tarczycy. Z przeprowadzonych niedawno badań wynika, że częstą przyczyną niedoczynności tarczycy u kobiet z menopauzą jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie gruczołu tarczowego. Analiza częstotliwości objawów klinicznych pozwoliła na stwierdzenie, iż u większości kobiet pojawia się również nadciśnienie tętnicze, przyrost masy ciała, senność, a także osłabienie. Wkraczanie w okres menopauzy wcale nie wiąże się z koniecznością wystąpienia zaburzeń prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Niezbędne jest natomiast regularne kontrolowanie poziomu hormonów tarczycy. To od nich zależy bowiem, czy gruczoł tarczowy będzie odpowiednio pracował. Przeprowadzenie niezbędnych badań pozwoli na stwierdzenie wszelkich nieprawidłowości w funkcjonowaniu tarczycy. Strona głównaVichy MagMenopauzaZdrowiePierwsze objawy menopauzyMenopauza oznacza moment całkowitego ustania miesiączkowania. Nie dzieje się to jednak z dnia na dzień. Okres stopniowego wygaszania czynności jajników trwa kilka lat i wiele kobiet obserwuje wtedy u siebie mniej lub bardziej nasilone symptomy przekwitania. Jakie zwykle są pierwsze objawy menopauzy?Menopauza oznacza moment całkowitego ustania miesiączkowania z przyczyn się w wieku 50-53 lat, ale nie dzieje się to z dnia na dzień. Pierwsze objawy wygaszania czynności hormonalnej jajników mogą się pojawić kilka lat to najczęściej typowe objawy menopauzy: uczucie osłabienia, wahnięcia nastroju, uderzenia gorąca, napadowa potliwość. Wiele kobiet nie wiąże ich początkowo z związku z obniżeniem poziomu estrogenów pogarsza się też kondycja te można złagodzić poprzez odpowiednią pielęgnację, dietę, ruch, a także hormonalną terapię objawy menopauzy – kiedy się pojawiają? Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) menopauza (przekwitanie, klimakterium) to ostatnia miesiączka, po której przez co najmniej 12 miesięcy nie wystąpiło krwawienie menstruacyjne. Powszechnie jednak terminu tego używa się szerzej – określając nim stopniowy, trwający wiele lat proces wygaszania aktywności hormonalnej jajników, czemu towarzyszą charakterystyczne objawy. Pierwsze objawy menopauzy średnio pojawiają się ok. 5-6 lat przed ustaniem miesiączkowania, choć niektóre kobiety mogą je obserwować (choć nie zawsze wiązać z menopauzą) jeszcze wcześniej, nawet 10-12 lat przed tym momentem. Jeśli średni wiek menopauzy w Polsce wynosi 51 lat¹, oznacza to, że wiele kobiet zacznie odczuwać pierwsze objawy menopauzy już po 40-45. roku życia, a czasami nawet wcześniej (mówimy wtedy o przedwczesnej menopauzie).Etapy menopauzyMenopauzą określa się cały okres od wystąpienia pierwszych objawów przekwitania do całkowitego ustania miesiączkowania. Precyzyjnie można podzielić go na:Premenopauza – kilkuletni okres przejściowy (okołomenopauzalny), podczas którego kobiety mogą doświadczać typowych objawów menopauzy, takich jak przewlekłe zmęczenie, uderzenia gorąca, kołatanie serca, zaburzenia cyklu – właściwa menopauza, a więc ostatnia menstruacja, po której z przyczyn fizjologicznych nie występuje krwawienie przez kolejne 12 – okres po ostatniej miesiączce w życiu kobiety, podczas którego poziom hormonów stabilizuje się na nowym, niższym poziomie. skóra dojrzała? Odkryj innowacyjną pielęgnację Neovadiol dla skóry przed i po menopauzie SKUTECZNOŚĆ POTWIERDZONA KLINICZNIE Sprawdź 1 Neovadiol przed menopauzą krem na dzień: ocena kliniczna 220 kobiet po 3 miesiącach. 2 Neovadiol po menopauzie krem na dzień: ocena kliniczna 219 kobiet po 3 miesiącach. skóra dojrzała?Pierwsze objawy menopauzy – jak wyglądają?Pierwsze objawy menopauzy stanowią odpowiedź organizmu na zmniejszanie się ilości estrogenów w organizmie. Najszybciej pojawiają się tzw. objawy wypadowe, takie jak:uderzenia gorąca,bezsenność, trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy,nagłe zlewanie się potem, duszności (zwykle nocą, kobiety budzą się w mokrej piżamie),przewlekłe zmęczenie, senność, ogólne osłabienie,stany depresyjne, obniżenie nastroju, przygnębienie,płaczliwość, rozdrażnienie (nawet bez powodu),nagłe pojawianie się rumienia na skórze, uczucie pieczenia skóry,kołatanie serca, uczucie niepokoju, stany lękowe,osłabienie koncentracji, zapominanie,bóle mięśni i stawów,bóle i zawroty to charakterystyczne objawy zespołu klimakterycznego. Gdy się pojawiają, większość kobiet znajduje się jeszcze w szczytowym momencie swojego życia – są aktywne zawodowo, podróżują, uprawiają sporty, budują nowe związki i przyjaźnie, wiele z nich zajmuje się dorastającymi dziećmi ciesząc się urokami późnego macierzyństwa. Dlatego tak trudno jest im zaakceptować, że pojawiające się napady smutku, złości czy złego samopoczucia mogą być związane z menopauzą. Często pierwsze objawy przekwitania mylą z przepracowaniem, stresem i zmęczeniem, zwłaszcza gdy nie towarzyszą im wyraźne zaburzenia miesiączkowania (lub gdy kobieta stosuje antykoncepcję hormonalną), co jest typowe dla pierwszego okresu się więcej o zaburzeniach miesiączki w menopauziePóźne objawy menopauzyW przeciwieństwie do pierwszych objawów menopauzy, te późniejsze, rozwijające się w czasie, mają wpływ na funkcjonowanie całego organizmu – pojawiają się problemy ze strony układu moczowo-płciowego (suchość pochwy, ból podczas stosunku, zanik objętości tkanek, nawracające infekcje intymne, wysiłkowe nietrzymanie moczu), następuje nagłe pogorszenie jakości skóry i starzenie menopauzalne związane z szybkim ubytkiem kolagenu, przesuszeniem i wiotczeniem tkanek, skóra staje się cienka, wrażliwa, ma szary, ziemisty koloryt i przebarwienia, zaczynają wypadać włosy, coraz trudniej jest kobiecie utrzymać wagę mimo prawidłowej diety, pojawia się otyłość brzuszna, a także inne choroby współwystępujące z menopauzą, takie jak osteoporoza. Późne objawy klimakterium mogą utrzymywać się w różnym stopniu nasilenia do końca objawy menopauzy a przedwczesna menopauza O przedwczesnej menopauzie mówimy wtedy, gdy pierwsze objawy menopauzy pojawiają się przed 40. rokiem życia (czasami dotyczy to nawet kobiet przed 35. rokiem życia). Zwykle nie jest to naturalny stan fizjologiczny – przedwczesna menopauza (a dokładnie: przedwczesna niewydolność jajników) może być objawem choroby autoagresywnej czy neurologicznej, np. zapalenia tarczycy (Hashimoto), celiakii, cukrzycy typu I, reumatoidalnego zapalenia stawów, miastenii itp. Uważa się też, że czynnikiem jej sprzyjającym jest stres cywilizacyjny, na jaki narażone są współczesne kobiety. Przedwczesna menopauza wymaga konsultacji lekarza ginekologa-endokrynologa i badań diagnostycznych. Odpowiednia terapia hormonalna w wielu przypadkach pozwala na przywrócenie przedwcześnie zatrzymanej miesiączki, a u niektórych kobiet – nawet pełnej płodności. To ważne także ze względu na zdrowie psychiczne – osoby przed czterdziestką nie są gotowe na przyjęcie objawów przekwitania jako naturalnego etapu w życiu objawy menopauzy – jak rozpoznać?W początkowym stadium okresu okołomenopauzalnego wiele kobiet nadal normalnie miesiączkuje, dlatego rozpoznanie objawów menopauzy bywa utrudnione. Jeśli jednak coś cię zaniepokoi – obserwujesz nawracające uderzenia gorąca, jesteś chronicznie zmęczona lub często rozdrażniona – warto udać się do lekarza, który potwierdzi pierwsze objawy menopauzy. Podstawowym badaniem diagnozującym jest sprawdzenie stężenia hormonu folikulotropowego (FSH), który wpływa na przebieg cyklu miesiączkowego, stymuluje owulację, regulując proces dojrzewania w jajnikach pęcherzyków Graafa oraz wydzielanie estrogenów w jajnikach. Jego podwyższony poziom świadczy o menopauzie (w początkowej fazie poziom estrogenów może być jeszcze w normie). Test na menopauzę można zrobić w domu – dostępne w aptekach testy płytkowe (z moczu) wykrywają FSH o stężeniu 25 mlU/ml lub wyższym. Dokładniejsze badania hormonalne (FSH, LH, estradiol, progesteron) zleci ci lekarz, który przeprowadzi też badanie ginekologiczne (pozwala ono stwierdzić niedobory estrogenów w obrębie błony śluzowej pochwy i sromu) i USG (zbada grubość endometrium).Pierwsze objawy menopauzy – jak złagodzić?Menopauza to nie choroba, ale jeśli jej pierwsze objawy są dokuczliwe, warto poszukać sposobów, aby je złagodzić. Relaksacja, czas dla siebie, odpowiednia pielęgnacja skóry, regularny wysiłek fizyczny i lekka dieta – to wszystko nie tylko poprawi nastrój, ale też zapobiegnie nasilaniu się objawów ogólnoustrojowych menopauzy. Szczególnie pomocna jest dla wielu kobiet hormonalna terapia zastępcza (HTZ), której celem jest suplementacja ubywających hormonów. Nie tylko zmniejsza wczesne objawy menopauzy, ale też zapobiega jej odległym następstwom, takim jak osteoporoza. Wpływa też na kondycję skóry i włosów, zapobiega suchości pochwy i objawom ze strony układu moczowo-płciowego. Leczenie polega na zastąpieniu naturalnej czynności hormonalnej jajników poprzez podawanie estrogenów (estrogenowa terapia zastępcza, ETZ) lub estrogenów i progesteronu (HTZ) w minimalnych skutecznych dawkach. Najczęściej stosowane są estrogeny naturalne (np. 17β-estradiol), które wykazują najbardziej fizjologiczne działanie i są dobrze tolerowane przez organizm objawy menopauzy a pielęgnacja skóryEstrogen to kolagen, a kolagen to młodość skóry. Wiele kobiet odczuwających pierwsze objawy menopauzy bardziej niż utraty płodności obawia się utraty młodości skóry. Niestety, im niższy poziom estrogenów w organizmie, tym gwałtowniejsza utrata jędrności i elastyczności skóry – tkanki zaczynają opadać, pojawiają się chomiki, zanika ładny owal, pogłębiają się zmarszczki i bruzdy, nasila suchość skóry. Są to objawy tzw. starzenia menopauzalnego. Dlatego pamiętaj, że w okresie okołomenopauzalnym tak ważna jest odpowiednia pielęgnacja skóry, która pozwoli przygotować ją do tych zmian i je spowolnić. O czym szczególnie pamiętać?Nawilżaj intensywnie skórę, aby zapobiec jej przesuszeniu. Unikaj ekspozycji skóry na czynniki, które mogą nasilać przesuszenie, takie jak promienie UV czy suche i gorące stosuj kuracje intensywnie nawilżające skórę i wzmacniające jej właściwości obronne przed szkodliwymi czynnikami ekspozomu oraz substancjami obserwujesz nagły rumień i czerwienienie się skóry, stosuj kremy do skóry naczynkowej i z trądzikiem różowatym, aby uspokoić codziennej pielęgnacji postaw na kremy odbudowujące przeznaczone do skóry w okresie menopauzy, np. z gamy Neovadiol. Nie tylko wzmacniają warstwę hydro-lipidową skóry, ale też ją ujędrniają i zagęszczają, dbając o jej dwa razy w roku stosuj ampułki z witaminą C lub retinolem – to składniki o udowodnionej skuteczności przeciwstarzeniowej. Stymulują produkcję kolagenu, rozjaśniają koloryt, zapobiegają skórę przed promieniami UV – to główny czynnik uszkadzający skórę, powodujący widoczne gołym okiem objawy że niedobór estrogenów odbija się na jakości i wyglądzie nie tylko twarzy, ale całego ciała. Szczególnie narażone na przyspieszone starzenie są miejsca często odsłaniane, takie jak szyja, dekolt i dłonie. Dbaj o nie szczególnie!Wprowadź też zmiany do codziennej diety. Jedz więcej produktów pełnoziarnistych, zielonych warzyw, nasion strączkowych (to naturalne źródło fitoestrogenów), a także bogatych w zdrowe kwasy tłuszczowe orzechów, nasion i pestek dyni czy słonecznika oraz tłustych ryb. Nie tylko łatwiej będzie ci utrzymać figurę, ale też „nakarmisz” skórę od środka, wzmacniając jej właściwości ochronne i regeneracyjne. Pij też dużo wody! skóra dojrzała? Odkryj innowacyjną pielęgnację Neovadiol dla skóry przed i po menopauzie SKUTECZNOŚĆ POTWIERDZONA KLINICZNIE Sprawdź 1 Neovadiol przed menopauzą krem na dzień: ocena kliniczna 220 kobiet po 3 miesiącach. 2 Neovadiol po menopauzie krem na dzień: ocena kliniczna 219 kobiet po 3 miesiącach. skóra dojrzała?¹Czynniki środowiskowe wpływające na wiek wystąpienia naturalnej menopauzy u kobiet, Bogdan Rumianowski, Agnieszka Brodowska, Beata Karakiewicz, Elżbieta Grochans, Karina Ryterska, Maria Laszczyńska, 28 czerwca 2021Rekomendowane produktygo to top Menopauza dosłownie oznacza zatrzymanie miesiączki. W sensie klinicznym jest to natomiast dzień następujący po zakończeniu ostatniej menstruacji w życiu kobiety. Stwierdza się ją wtedy, gdy ponowne krwawienie nie wystąpiło przez 12 miesięcy. U Polek ma to zwykle miejsce w okolicach pięćdziesiątki (najczęściej między 50. a 52. rokiem życia). Jakie są najbardziej typowe objawy menopauzy? Czy istnieją leki na menopauzę? Słowa takie jak „menopauza”, „przekwitanie” czy „klimakterium” u zdecydowanej większości kobiet wywołują lęk i same negatywne skojarzenia. Takie nastawienie sprawia, że ten często burzliwy, ale całkiem naturalny etap w życiu jest jeszcze trudniej przejść. W jakim wieku pojawia się menopauza? Wbrew obiegowej opinii to, kiedy kobieta przestanie miesiączkować, nie zależy od tego, czy posiada dzieci (o ile bezdzietność nie jest związana z zaburzeniami w funkcjonowaniu jajników), ani ile razy i w jakim wieku rodziła. Menopauzy nie opóźnia również karmienie piersią. Termin jej nadejścia nie do końca zapisany jest też w genach. Duży wpływ ma na niego natomiast styl życia. Zanik menstruacji przyspieszają takie czynniki, jak: przewlekły stres, wysokokaloryczna, bogata w tłuszcze zwierzęce dieta, palenie papierosów. Menopauzy wcześniej powinny się również spodziewać panie, które mają krótsze cykle (poniżej 28 dni) oraz zaczęły miesiączkować w młodszym wieku. Ustanie menstruacji między 40. a 60. rokiem życia uznaje się za fizjologię. Menopauza przed czterdziestką (nazywana przedwczesną) normą już nie jest. >> Preparaty na menopauzę Przedwczesne menopauza może być wywołana: chorobami tarczycy chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzyca typu 1.), nowotworami i stosowaną w ich leczeniu radio- oraz chemioterapią. Przedwczesny zanik menstruacji następuje też w wyniku operacyjnego usunięcia jajników i macicy. Menopauza - test płytkowy Test płytkowy ułatwia zdiagnozowanie peri-menopauzy lub klimakterium w warunkach domowych. Jego zastosowanie umożliwia wykrycie w moczu hormonu FSH o stężeniu 25 mlU/ml lub wyższym. Wzrost produkcji tego hormonu pojawia się wraz z wiekiem, gdy zmniejsza się produkcja estrogenu. Jego podwyższony poziom może świadczyć o zbliżającym się klimakterium. SPRAWDŹ Klimakterium – od perimenopauzy po postmenopauzę Pomijając przypadki opisane wcześniej, menopauza to efekt naturalnych zmian, związanych z przechodzeniem z okresu prokreacyjnego (z dojrzałości płciowej) w starość. U jej podłoża leży ustanie funkcji jajników, które przestają wytwarzać żeńskie hormony płciowe, przede wszystkim estrogeny. I ch produkcja nie zatrzymuje się dnia na dzień, ale zmniejsza przez lata. Pełny proces wygasania czynności jajników to klimakterium albo przekwitanie. W początkowej jego fazie (nazywanej premenopauzą), w którą kobiety wchodzą już między 35. a 40. rokiem życia, objawy zmian hormonalnych są praktycznie nieodczuwalne. Potem nie można już ich nie zauważyć. Pojawiają się bowiem zaburzenia cyklu menstruacyjnego (miesiączki mogą występować częściej lub rzadziej, trwać dłużej albo krócej, być bardziej bolesne, obfite lub skąpe), a u dużej części kobiet także liczne dolegliwości natury fizycznej i psychicznej. Ta faza klimakterium (nazywana perimenopauzą lub też okresem okołomenopauzalnym) zaczyna się zazwyczaj na kilka lat przed ostatnią miesiączką i trwa do roku po niej. Następująca później postmenopauza to czas, kiedy jajniki ostatecznie przestają funkcjonować, a organizm przyzwyczaja się do zmian hormonalnych. Ma to zwykle miejsce około 65. roku życia, wtedy mija też większość objawów przekwitania. Objawy menopauzy Zanim jednak ten czas nadejdzie, trzeba przejść okres okołomenopauzalny. Charakteryzuje go wiele uciążliwych objawów nazywanych wypadowymi. Należą do nich: uderzenia gorąca (tzw. wary) polegające na pojawiąjącym się nagle uczuciu ciepła w górnej części ciała (klatka piersiowa i wyżej), któremu mogą towarzyszyć plamy na dekolcie, plecach, ramionach, szyi oraz twarzy, a także palpitacje/kołatanie serca; intensywne pocenie się (zwłaszcza w nocy); bóle i zawroty głowy; mrowienie i drętwienie kończyn (parestezja); bóle stawów i mięśni; zmęczenie i osłabienie; zaburzenia snu; problemy z koncentracją oraz pamięcią; wahania nastroju; niepokój, płaczliwość, nerwowość; stany depresyjne; osłabienie popędu seksualnego. Wymienione objawy to niestety nie wszystko. Do tego dochodzą jeszcze zmiany zanikowe w obrębie układu moczowo-płciowego (tzw. atrofia pochwy, atrofia urogenitalna). Ich efektem jest suchość pochwy, która utrudnia współżycie seksualne, a czasem zupełnie do niego zniechęca, ponieważ wiąże się z bólem podczas stosunku (tzw. dyspareunią), często nawracające infekcje intymne oraz nietrzymanie moczu (przede wszystkim podczas wysiłku, ale także kaszlu czy kichania). Przebieg klimakterium – od czego zależy Objawy wypadowe nie są regułą, nie u wszystkich kobiet mają takie samo spektrum oraz intensywność. Szacuje się, że cierpi na nie około 2/3 pań, przy czym u połowy ich nasilenie jest umiarkowane, a u połowy ciężkie. Czas ich trwania także bywa różny (mogą utrzymywać się przez kilka lub kilkanaście lat), ale w końcu jednak ustają. Inaczej jest z objawami zanikowymi, które z czasem się nasilają. To, na ile burzliwie kobieta przechodzi zmiany hormonalne związane z wygasaniem czynności jajników, jest kwestią indywidualną. Generalnie jednak gorzej znoszą je kobiety otyłe oraz te, które cierpią na zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Fakt, że otyłość nasila dokuczliwe objawy przekwitania, został odkryty stosunkowo niedawno. Wcześniej sądzono, że jest odwrotnie, ponieważ tkanka tłuszczowa wspomaga wytwarzanie estrogenów. W badaniach wykazane zostało także, że uderzenia gorąca są tym silniejsze, im wyższy jest wskaźnik masy ciała (BMI). W tym miejscu warto nadmienić, że uderzenia gorąca praktycznie nie występują u przekwitających Azjatek. Jest to tłumaczone dietą obfitą w produkty na bazie soi, która jest bogata w fitoestrogeny, czyli związki organiczne zawarte w roślinach, działające podobnie do ludzkich estrogenów. Jak łagodzić objawy menopauzy? Współczesna medycyna dysponuje narzędziami, które pozwalają uczynić przekwitanie mniej uciążliwym. Za najskuteczniejszą spośród nich uznawana jest hormonalna terapia zastępcza (w skrócie HTZ), nazywana także menopauzalną terapią hormonalną (MTH). Ta metoda leczenia polega na przyjmowaniu hormonów, których jajniki przestają produkować. Mogą one mieć postać: doustną (tabletki), przezskórną (plastry, żele), domięśniową (zastrzyki), podskórną (implanty). Kombinację hormonów, ich dawki, formę oraz schemat przyjmowania ustala ginekolog. Według rekomendacji Światowego Towarzystwa Menopauzy z 2016 r. wskazaniem do stosowania HTZ są objawy wypadowe o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, a także zmiany zanikowe w obrębie sromu, pochwy i pęcherza moczowego. Ta metoda terapii ma też jednak swoje ograniczenia. Otóż największą efektywność wykazuje, kiedy zostanie rozpoczęta w okresie okołomenopauzalnym i prowadzona jest maksymalnie przez kilka lat. Przedłużone przyjmowanie hormonów, a także wdrożenie tego typu terapii po 60. roku życia, może przynieść więcej strat niż korzyści ( wiąże się z ryzykiem rozwoju nowotworów hormonozależnych, takich jak rak piersi i rak endometrium, nazywany też rakiem trzonu macicy), dlatego się go nie zaleca. Przeciwskazanie do stosowania HTZ stanowią też: choroba zakrzepowo-zatorowa zagrożenie udarem mózgu, choroba niedokrwienna serca, choroby wątroby, nowotwory hormonozależne (stwierdzone lub podejrzewane w przyszłości). Korzystanie z tej metody mogą uniemożliwić także niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych, mięśniaki macicy czy też nasilające się w trakcie stosowania HTZ migreny. Co zamiast hormonalnej terapii zastępczej Dla kobiet w takich sytuacjach alternatywnym sposobem na złagodzenie wypadowych i zanikowych objawów klimakterium są preparaty roślinne, dostępne w postaci leków bez recepty bądź suplementów diety. Mogą one zawierać wspomniane już fitoestrogeny (np. z soi, kończyny czerwonej lub nasion siemienia lnianego) albo wyciąg z pluskwicy groniastej. Climea forte, 30 tabletek Climea forte zawiera izoflawony sojowe wzbogacone o len i wyciąg z szyszek chmielu. Składniki te pomagają łagodzić objawy menopauzy oraz ułatwiają kontrolować wagę ciała. ZAMÓW I ODBIERZ Warto też pamiętać, że preparaty z fitoestrogenami nie powinny być przyjmowane bez konsultacji z lekarzem, a kobiety, które je stosują (podobnie jak te korzystające z HTZ), powinny poddawać się regularnym badaniom kontrolnym. Poza środkami działającymi ogólnoustrojowo objawy menopauzy można łagodzić preparatami o działaniu miejscowym. Należą do nich globulki dopochwowe oraz kremy z estrogenami pomocne w przypadku zmian zanikowych w obrębie układu moczowo-płciowego. Z suchością pochwy i wynikającymi z niej problemami we współżyciu seksualnym można natomiast skutecznie poradzić sobie, stosując powszechnie dostępne środki do jej nawilżania, czyli tzw. lubrykanty. Menopauza a stan zdrowia kobiety Każda kobieta w okresie klimakterium bez względu na to, jak bardzo zmiany hormonalne dają się jej we znaki, powinna szczególnie o siebie dbać. Ten czas wiąże się bowiem ze zwiększonym ryzykiem wielu chorób nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, osteoporozy, cukrzycy typu 2., nowotworów. Wiele pań w okresie przekwitania ma też tendencję do przybierania na wadze, często pojawia się u nich również tzw. otyłość brzuszna, polegająca na gromadzeniu się tkanki tłuszczowej wokół talii. Wszystko dlatego, że estrogeny wpływają nie tylko na pracę wielu układów od moczowo-płciowego począwszy, przez sercowo-naczyniowy na centralnym układzie nerwowym skończywszy. Ich brak odbija się też negatywnie na gospodarce lipidowej, kondycji kości, skóry i błon śluzowych (nie tylko pochwy, ale też np. jamy ustnej oraz oczu). Z tego względu kobiety w fazie około i postmenopauzalnej powinny zwracać szczególną uwagę na tryb życia: stosować zdrową dietę, utrzymywać aktywność fizyczną, zrezygnować z używek, regularnie się badać. Dieta w okresie menopauzy W jadłospisie kobiet nie może zabraknąć produktów bogatych w: kwasy omega-3 i omega-6 (występujące przede wszystkim w rybach i nasionach roślin strączkowych), błonnik (a więc warzywa i owoce oraz produkty pełnoziarniste), wapń (mleko i przetwory mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu) witaminę D3, którą dodatkowo należy suplementować. Na tym etapie życia warto też zredukować ilość spożywanej soli, kawy i alkoholu (te ostatnie mają też ten minus, że, podobnie jak ostre przyprawy, sprzyjają występowaniu napadów gorąca) i bezwzględnie rzucić palenie. Ogólną kaloryczność diety także należy obniżyć, co wynika nie tylko z ryzyka nadwagi, ale również zmniejszającego się wraz z wiekiem zapotrzebowania na energię. Jednocześnie trzeba zafundować sobie regularną dawkę wysiłku fizycznego, który nie tylko powstrzyma przybieranie na wadze, zwiększy wydolność układów oddechowego i krążenia, ale też zabezpieczy przed utratą masy kostnej i osteoporozą, zapewni zdrowszy sen, lepszy nastrój i większą ochotę na seks. Dodatkowo wszystkie kobiety w wieku 45+ powinny pamiętać o regularnych badaniach, do których zaliczają się: kontrola ciśnienia tętniczego, oznaczanie poziomu glukozy oraz stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi, cytologia, USG piersi lub mammografia (pierwsze badanie zalecane jest do 50., drugie po 50. roku życia), badanie ginekologiczne oraz USG narządu rodnego, badanie gęstości kości (densytometria). Test na menopauzę Sprawdź, czy masz objawy wypadowe klimakterium na skali Kuppermana Z każdej linijki wybierz jedną możliwość i zsumuj wynik. Przykładowo, jeśli nie stwierdzasz u siebie danego objawu, wpisz „0”, a jeżeli odczuwasz objaw – określ nasilenie i wpisz odpowiednią liczbę. OBJAWY BRAK LEKKIE ŚREDNIE CIĘŻKIE SUMA uderzenia gorąca 0 4 6 12 nadmierne poty 0 1 2 3 zaburzenia snu 0 2 4 6 nadmierna nerwowość 0 2 4 6 nastrój depresyjny 0 1 2 3 zawroty głowy 0 1 2 3 brak energii 0 1 2 3 bóle stawów 0 1 2 3 bóle głowy 0 1 2 3 zaburzenia rytmu serca 0 1 2 3 parestezje 0 2 4 6 Interpretacja wyniku testu LICZBA PUNKTÓW NASILENIE OBJAWÓW INTERPRETACJA 1-14 minimalne Nie ma objawów wskazujących na przekwitanie 15-20 średnie Odczuwasz zespół objawów wypadowych o średnim nasileniu 21-35 poważne Odczuwasz zespół objawów wypadowych o średnio-ciężkim nasileniu 36-51 ciężki Masz zespół objawów wypadowych o ciężkim nasileniu

bóle mięśni i stawów w okresie menopauzy forum